Cultural influences on the economy under conditions of uncertainty
| Date | Volume | Issue |
|---|---|---|
2026 | 8 | 1 |
Didėjant ekonominiam nestabilumui ir augant globalių grėsmių rizikai – įskaitant pandemijas, karus, klimato krizes ir staigius migracijos srautus – tradiciniai pažangos rodikliai, tokie kaip bendrasis vidaus produktas (BVP), vis dažniau pripažįstami nepakankamais vertinant socialinę ir ekonominę plėtrą, visuomenės atsparumą bei šalies gebėjimą atsigauti po krizių. Šiame straipsnyje akcentuojamas kultūros vaidmuo vertinant Europos Sąjungos valstybių narių socialinę ir ekonominę raidą neapibrėžtumo sąlygomis. Kultūra suprantama kaip ilgalaikes vystymosi trajektorijas formuojantis veiksnys, darantis įtaką ne tik ekonominiams rezultatams, bet ir institucijų kokybei, socialiniam pasitikėjimui bei visuomenių gebėjimui prisitaikyti prie sukrėtimų. Metodologiniu požiūriu straipsnyje taikomi kultūros sektoriaus vertinimo kriterijai, atitinkantys ES „Beyond GDP“ požiūrį, daugiausia dėmesio skiriant kultūriniam užimtumui, kultūros sektoriaus verslo aplinkai ir viešosioms išlaidoms kultūrai ES šalyse. Šie rodikliai analizuojami kartu su pasitikėjimo viešosiomis institucijomis lygiu ir Žmogaus socialinės raidos indeksu (HDI), taip pat jų tarpusavio koreliacijomis, siekiant nustatyti pagrindinius veiksnius, galinčius reikšmingai paveikti visuomenės atsparumą, tvarumą ir ilgalaikį augimą. Taikant aprašomuosius ir lyginamuosius metodus, tyrimu siekiama nustatyti pasikartojančius modelius ir struktūrinius disbalansus tarp šalių, ypač tais atvejais, kai aukštas BVP lygis neatsispindi visuomenės gerovėje ar valstybės stabilume. Empiriniai rezultatai rodo, kad kultūriniai rodikliai yra glaudžiau susiję su ilgalaikiais vystymosi rezultatais nei su trumpalaikiais ekonominiais rodikliais. Tyrimo rezultatai leidžia teigti, kad kultūros sektoriaus gyvybingumas ir nuoseklus viešasis finansavimas prisideda prie socialinės sanglaudos ir atsparumo stiprinimo, o jų poveikis ekonominiam augimui yra netiesioginis ir pasireiškia per ilgalaikes institucines bei vertybines transformacijas. Straipsnyje daroma išvada, kad kultūra turėtų būti laikoma strateginiu ilgalaikės plėtros ištekliumi, o ne antraeiliu ekonominės politikos komponentu, ypač globalių krizių ir neapibrėžtumo kontekste.
As economic instability grows and the risk of global threats increases – including pandemics, wars, climate crises, and sudden migration flows – conventional indicators of progress, such as gross domestic product (GDP), are increasingly recognised as insufficient to assess socio-economic development, societal resilience, and a country’s capacity to recover from crises. This article highlights the role of culture in evaluating the socio-economic development of European Union member states under conditions of uncertainty. Culture is understood as a factor shaping long-term development trajectories, influencing not only economic outcomes but also institutional quality, social trust, and societies’ ability to adapt to shocks. From a methodological perspective, the article applies criteria for assessing the cultural sector in line with the EU's "Beyond GDP" approach, focusing on cultural employment, the business environment of the cultural sector, and public expenditure on culture across EU countries. These indicators are analysed alongside levels of trust in public institutions and the Human Development Index (HDI), as well as their correlations, to identify key factors that may significantly impact societal resilience, sustainability, and long-term growth. Using descriptive and comparative methods, the study seeks to identify recurring patterns and structural imbalances across countries, particularly when high GDP levels are not reflected in social well-being or national stability. The empirical findings suggest that cultural indicators are more closely associated with long-term development outcomes than with short-term economic performance. The results indicate that the vitality of the cultural sector and consistent public support contribute to strengthening social cohesion and resilience, while their impact on economic growth is indirect and materialises through longer-term institutional and value-based transformations. The article concludes that culture should be regarded as a strategic resource for long-term development rather than a secondary component of economic policy, especially in contexts of global crisis and uncertainty.
| URI |
|---|
| Straipsnis |