Исскуственный интеллект в санитарно – эпидемиологическом мониторинге: концептуальные подходы и перспективы
| Author | Affiliation | |
|---|---|---|
Садуакасова, Жанат | Academy of Public Administration under the President of the Republic of Kazakhstan | KZ |
Kadyrova, Margarita | Academy of Public Administration under the President of the Republic of Kazakhstan | KZ |
Kuatbayeva, Ainagul | «Научно-практический центр санэпидэкспертизы и мониторинга» | KZ |
| Date | Volume | Issue |
|---|---|---|
2025 | 95 | 4 |
This work is aimed at forming a conceptual view of the introduction of artificial intelligence technologies into the sanitary and epidemiological monitoring system of Kazakhstan. This issue is particularly relevant in the context of global challenges manifested in rapid urbanization, industrial development, increasing international cooperation, the growth of trade relations, intensified migration flows, and the expansion of tourism. A major challenge for public health today is environmental change and the growth of anthropogenic factors that directly affect population health. The purpose of this research is to form a conceptual model and identify the main aspects of the implementing artificial intelligence in monitoring based on international experience. The materials and methods include the analysis of international publications, an expert survey among employees of sanitary and epidemiological service employees, and conceptual modeling of the integration of artificial intelligence into the sanitary and epidemiological monitoring system. Results and discussion: The analysis of the literature revealed numerous positive aspects of incorporating artificial intelligence into monitoring, while approaches to implementation are based on the needs of the field and managerial conditions. The results of expert opinions identified the main barriers within the sanitary and epidemiological service on the way to digitalization. The proposed conseptual model illustrates the potential of integrating artificial intelligence into the monitoring system in accordance with the principles of Data-Centric Governance. Keywords: artificial intelligence, digitalization, conceptual model, sanitary and epidemiological monitoring, public health, IT policy.
Данная работа направлена на формирование концептуального взгляда внедрения технологий искусственного интеллекта в систему санитарно-эпидемиологического мониторинга Казахстана. Особенно данный вопрос актуален в условиях глобальных вызовов, проявляющимися в урбанизации, развитии промышленности, интенсивном взаимодействии между странами, росте торговых отношений, увеличение миграционных потоков и развития туризма. Главный вызов для человечества – изменение окружающей среды и рост антропогенных факторов, влияющие напрямую на состояние здоровья населения. Целью исследования является формирование концептуальной модели и основных аспектов внедрения искусственного интеллекта в мониторинг на основе мировой практики. Материалы и методы включают анализ международных публикаций, проведение экспертного опроса работников санитарно-эпидемиологической службы и концептуальное моделирование внедрения искусственного интеллекта в систему санитарно-эпидемиологического мониторинга. Результаты и обсуждение: Анализ литературы показал множество положительных аспектов от внедрения искусственного интеллекта в мониторинг, при этом подходы к реализации опираются на потребности самой сферы и управленческие аспекты. Результаты экспертных мнений показал основные барьеры в санитарно-эпидемиологической службе на пути к цифровизации. Предложенная модель иллюстрирует потенциал интеграции искусственного интеллекта в систему мониторинга, сформированная на принципах Data-Centric Governance.
Осы жұмыс Қазақстанның санитариялық-эпидемиологиялық мониторингі жүйесіне жасанды интеллект технологияларын енгізудің тұжырымдамалық көзқарасын қалыптастыруға бағытталған. Бұл мәселе урбандалу, өнеркәсіпті дамытуда, елдер арасындағы қарқынды өзара іс-қимылда, сауда қатынастарының өсуінде, көші-қон ағындарының ұлғаюында және туризмнің дамуында көрінетін жаһандық сын-қатерлер жағдайында ерекше өзекті болып табылады. Адамзат үшін басты сын - халықтың денсаулығына тікелей әсер ететін қоршаған ортаның өзгеруі және антропогендік факторлардың өсуі. Зерттеудің мақсаты әлемдік тәжірибе негізінде мониторингке жасанды интеллект енгізудің тұжырымдамалық моделін және негізгі аспектілерін қалыптастыру болып табылады. Материалдар мен әдістер халықаралық жарияланымдарды талдау, санитариялық-эпидемиологиялық қызметтің қызметкерлеріне сараптамалық сауалнама жүргізу және санитариялық-эпидемиологиялық мониторингке жасанды интеллектті енгізуді тұжырымдамалық модельдеу кіреді. Нәтижелер мен талқылау: әдебиеттерді талдау мониторингке жасанды интеллектті енгізудің көптеген жағымды жақтарын көрсетті, іске асыру тәсілдері саланың қажеттіліктері мен басқару аспектілеріне сүйенеді. Сараптамалық пікірлердің нәтижелері цифрландыру жолындағы санитариялық-эпидемиологиялық қызметтегі негізгі кедергілерді көрсетті. Ұсынылған үлгі Data-Centric Governance қағидаттарына негізделген жасанды интеллектті мониторинг жүйесіне интеграциялау әлеуетін көрсетеді.